Rodzeństwo

     Dziecku, które do tej pory było jedynakiem, trudno jest się przyzwyczaić do faktu, że będzie miało brata albo siostrę. Jak należy przygotować starsze dziecko na powiększenie się rodziny? Trzeba dziecku powiedzieć o przyszłym rodzeństwie wcześniej niż reszcie rodziny. Każde dziecko inaczej reaguje na wiadomość o przyszłym rodzeństwie. Dziecko może być zazdrosne, ale może też okazać entuzjazm. Spokojna rozmowa z dotychczasowym jedynakiem może być zachęceniem dziecka do wyrażenia swoich obaw. Ważne, aby poświęcać starszemu dziecku tyle uwagi co noworodkowi. Dzieci należy traktować w indywidualny sposób, zachować bezstronność. Maluchy sprawdzają czy mama jest sprawiedliwa, dlatego lepiej unikać porównań, szczególnie przy dzieciach. Dziewczynka inaczej zareaguje na dziewczynkę, chłopiec na chłopca. Chłopcy często naśladują zachowania noworodków (regresja), a jednocześnie lubią być przykładem dla młodszego rodzeństwa. Rodzic powinien traktować z szacunkiem uwagi jakie starsze dziecko wygłasza na temat siostry lub brata.
      Dziecko środkowe może się buntować albo być bardzo grzeczne, w taki sposób zwraca na siebie uwagę rodziców. Trzeba je wspierać. Dziecko najmłodsze to obiekt westchnień całej rodziny. Z jednej strony maluchowi grozi nadopiekuńczość ze strony rodziców. To może źle wpłynąć na rozwój jego samodzielności, z drugiej strony może chcieć za wcześniej korzystać z wiedzy i umiejętności starszego rodzeństwa, które jest dla niego wzorem.
      Zazdrość dzieci o siebie nawzajem jest rzeczą naturalną. Zazdrosne dzieci uczą się jak wyrażać swoje uczucia, rozwiązywać konflikty i osiągać kompromisy. Z czasem przestaną ze sobą rywalizować, a zaczną traktować się jak partnerzy. Czasami jak dziecko jest zazdrosne może zamknąć się w sobie albo być nieposłuszne rodzicom. Chce w ten sposób zwrócić na siebie uwagę. W takiej sytuacji trzeba dzieciom przypominać, że są kochane tak samo, że każde z nich jest wyjątkowe. Rodzice powinni starać się zachować bezstronność i zrozumieć każde dziecko z osobna. Trzeba unikać zwracania uwagi najstarszemu tylko dlatego, że jest najstarsze czyli bardziej odpowiedzialne.
      Dobrym pomysłem może się okazać zamieszkanie wszystkich dzieci w jednym pokoju. Dzieci czują się ze sobą bezpiecznie, uczą się przestrzegania pewnych reguł życia w grupie. Życie z dziećmi wymaga od rodziców wiele cierpliwości i wyrozumiałości. Kłótnie są nieodzownym elementem życia w grupie, zwłaszcza w rodzinie. Konflikty wzbogacają dzieci, budują ich indywidualność, uczą stawiania granic, prowokują do obrony, uczą zrozumienia innych ludzi. Sprzeczkom między rodzeństwem towarzyszy też wiele solidarności. Aby ograniczyć kłótnie należy ustalić pewne zasady współżycia. Rozdzielać wszelkie zadania, uwzględniając indywidualne możliwości dzieci. Można ustalić osobiste terytorium każdego dziecka i wprowadzić zasadę poszanowania cudzych rzeczy. Ustalone zasady można powiesić w domu: np.: „Pukam do drzwi zanim wejdę do czyjegoś pokoju”.
      Największe natężenie konfliktów występuje wśród dzieci w wieku od 3 do 10 lat. Jeśli różnica wieku pomiędzy najstarszym a najmłodszym dzieckiem jest duża, kłótnie między nimi będą rzadsze niż w przypadku rodzeństwa, gdzie różnica wieku wynosi rok czy dwa lata. Jeśli kłótnia nie rozwija się w złym kierunku można skończyć na obserwowaniu dzieci. Najlepiej będzie jak same znajdą rozwiązanie swoich problemów. Jeśli dzieci zaczynają gwałtownie reagować na siebie, wtedy już konieczna jest interwencja rodzica. Kiedy kłótnia się skończy należy zachować spokój, nie brać strony żadnego dziecka. Po kłótni każde dziecko może przestawić swoją wersję wydarzeń. Przypomnieć należy, aby po sprzeczce naprawiły szkody i zdały sobie sprawę, że nawet w kłótni należy zachować pewne granice.
      Co robić kiedy dzieci się kłócą ze sobą? Trzeba potwierdzać, że rozumie się uczucia, jakie bracia i siostry żywią do siebie. Należy nazywać uczucia po imieniu. Zamiast porównywać jedno dziecko do drugiego trzeba powiedzieć dziecku co się nie podoba w jego zachowaniu albo co jest dobrego jego postępowaniu. Dzieci nie należy traktować jednakowo, muszą być traktowane tak, jakby były wyjątkowe. Zamiast dawać dzieciom te same ilości np. słodyczy czy owoców do podziału, można rozdzielać je zgodnie z indywidualnymi potrzebami dzieci. Kiedy dzieci się biją najlepiej dać do zrozumienia, że dostrzega się ich gniew. Przy poważniejszych bójkach i kłótniach należy rozdzielić dzieci. Kiedy dzieci same nie potrafią rozwiązać problemu warto zwołać zebranie, zanotować czym każde dziecko się martwi i poprosić, aby znaleźli odpowiednie rozwiązanie.
     Rywalizacja między rodzeństwem czy uczucia zazdrości jakie mogą towarzyszyć w życiu braci i sióstr mają podstawowe znaczenie dla procesu kształtowania ich osobowości i tożsamości. Rodzeństwo pełni wobec siebie także funkcję stymulującą rozwój. Bracia i siostry w rodzinie są dla siebie towarzyszami, przeciwnikami i wzorami. Nie ulega wątpliwości, że wychowanie się w towarzystwie rodzeństwa owocuje zahartowaniem się na przyszłość, umiejętnością empatii wobec innych ludzi, postawą zdrowej rywalizacji, dzielenia się z innymi i pracy w grupie.
      Niewątpliwie postawą zapewnienia odpowiedniego rozwoju dziecka jest zapewnienie mu szczęśliwej rodziny, danie poczucia bezpieczeństwa, oparcia ze strony rodziców, bez względu na to czy dziecko wychowuje się z rodzeństwem czy jest jedynakiem.

Katarzyna Piekarczyk

Bibliografia:

„Dziecko. Sześć pierwszych lat”, pod red A. Jackowskiej, Wrocław 2007.
A. Faber, E. Mazlish, „Rodzeństwo bez rywalizacji. Jak pomóc własnym dzieciom żyć w zgodzie, by samemu żyć z godnością”, Poznań 1995.
R. i C. Illingworth, „Niemowlęta i małe dzieci. Rady dla rodziców”, Warszawa 1982.

Logowanie